Aynı gruptan iki bireyi eşleştirme kararı aşamasında, öncelikle dikkat edilmesi gereken husus, ebeveynlerdeki genetik bozuklukları gelecek nesillere aktarılmasını önlemek olacaktır.
Border Collie’lerde en önemli ve aktarılmaması gereken genetik bozukluk CEA bozukluğudur. CEA (Collie Eye Anomaly – Koli Göz Bozukluğu)
Bu bozukluk ebeveynlerden resesif olarak genlerin aktarılmasıyla yavruya kalıtılmaktadır.
Resesif gen aktarımı, ebeveynlerden gelen 2 genin miras kalmasıdır. Genlerden bir tanesi anneden diğeri ise babadan miras kalır yani aktarılır.
Bu genetik bozukluk aktarılmaması gereken tek bozukluk değildir.
CL (Neuronal Ceroid Lipofuscinosis) ve TNS (Trapped Neutrophil Syndrome) rahatsızlıkları da genetik bozukluklar kapsamındadır.
Üretim kararlarında bu genetik bozuklukların varlıkları çok önemli olmakla beraber, yine kalıtımsal bir göz rahatsızlığı olan ama Border Collie’lerde genetik olarak-şimdilik-kontrol edilememekle birlikte 2 yaşından sonra oftalmik kontrollarla tespit edilebilen PRA(Progressive Retinal Atrophy) rahatsızlığı da üretim kararlarında bize yardımcı oluyor. Dolayısıyla PRA’nın genetik olarak tespit edilmesine kadar, üretilmeye aday bireylerin eşleşme kararlarını vermeden önce en az iki yıl beklemenin önemi burada ortaya çıkıyor. Fakat pratikte PRA, Border Collie’lerde çok az gözüken bir rahatsızlık.
Dolayısıyla BCD, aynı ISDS gibi, üretim programına alınacak iki yaşına ulaşmış bireylerin hem CEA için oftalmik veya genetik testten hem de –şimdilik de olsa- PRA için oftalmik testten geçmiş olması gerekmekte. Eğer bireyler iki yaşın altında üretim programına alınacaklar ise muhakkak CEA oftalmik veya genetik testten geçmeleri gerekiyor.
Bu ikinci grup ebeveynler eşleşme izni alıp eşleşme gerçekleştikten sonra ebeveynlerden iki yaş altında olanı veya her ikisi de, eğer iki yaşın altındalarsa, ikinci yaşlarına eriştiklerinde eğer PRA testinden geçirilip de bulaşmış oldukları tespit edilirse muhakkak Damızlık Defteri Listesinden çıkarılmaları gerekmektedir.
Üretim kararlarında, oftalmolojik inceleme yani optik muayene, hastalıklı bireylerin üretiminin YAPILMAMASI yönünde bize kesin bir sonuç verir. Hastalıklı birey üretim programına sokulmayacaktır. Oftalmolojik inceleme sonucunda muayene edilen bireyler hastalıklı bulunmazlarsa, bu durum üretimin sağlıklı olacağı yönünde yeterli bilgi veremez. Çünkü oftalmolojik inceleme sadece bireyin hastalıklı olmadığı sonucunu vermiştir. Fakat üretim programı için bu durum yeterli değildir. Gen seviyesindeki CEA tespitinde bireyin üç durumu söz konusudur. Birey, oftalmolojik inceleme sonucundaki “hastalıklı” veya “temiz” şeklindeki iki verinin yerine, genetik test sonucunda “bulaşmış” veya “normal” durumunun dışında bir üçüncü durum olan “taşıyıcı” durumuyla da nitelenmektedir. Üretim programı için çok önemli olan bu veri oftalmolojik incelemede elde edilememektedir. İşte bu aşamada, üretime karar verebilmek aşamasında, artık genetik yani DNA-CEA test kuralları devreye girer ve yavru üretiminde bu kurallar geçerli olur. Demek ki üretim programına alınacak bireyler her halükarda oftalmolojik incelemeden geçmiş durumda olmalıdırlar. Dernek Damızlık Defteri (DDD) Listesine oftalmolojik CEA test sonucu temiz olan her birey girebilirken, bu bireylerin en kısa zamanda genetik testlerini tamamlamaları beklenmektedir.
Eşleştirme izni verilmesi kriterleri kalıtımsal hastalıkların gelecek nesillere aktarılmaması üzerine ve mümkün olduğu kadar aynı atadan gelen bireylerin birbirleriyle eşleşmemeleri üzerine kurgulanmıştır.
Kalıtım hususunda resesif gen aktarımı mekanizmaları dikkate alınırken, kan karışımı hususunda CI(Coefficient of Inbreeding) ve CI6(son 6 jenerasyonun CI’i) katsayıları da dikkate alınacaktır.

ÜRETİM KARARLARI
Bir üretim kararının verilmesi için olmazsa olmaz koşul, üretim programına katılacak bireylerin üreme açısından sağlıklı bireyler olmalarından geçmektedir. Bu da anne ve baba adaylarının kısırlaştırılmamış olmasıyla ve herhangi bir cinsel sorununun olmamasıyla ilgilidir. Yani, anne ve/veya baba adayının DDD Listesinde kayıtlı olmaları gereklidir.

Dernek Damızlık Defteri (DDD) Listesinde kayıtlı olabilmek için, bireylerin, ya oftalmik-CEA testlerinin “sağlıklı” olması, ya DNA-CEA/CH testi sonucu, “Normal” veya “Taşıyıcı” olması, ya da bireyin “DNA-CEA Status” sonucunun geçerli olması gerekmektedir.
Yukarıdaki verilere sahip kısır olmayan veya kısırlaştırılmamış bireyler Damızlık Defteri Listesine dahil edilirler.

Üretim kararının verilmesi için ikinci koşul, anne ve/veya baba adayının ve onların sahiplerinin BCD üyesi olmaları gerekmektedir.

Anne ve baba adaylarının ebeveynlerinin göz testleri durumlarına göre (DNA-Status), adayların sahipleri, genetik göz testi yaptırıp yaptırmamaları gerekliliği hususunda uyarılırlar. (Not: Optigen'de (www.optigen.com) yaptırılacak genetik göz testi sonuçları 6 hafta içerisinde alınacağından, üretim kararının alınmasında bu süreyi öngörmek yararlı olacaktır.)

Ebeveyn adaylarının birinin DDD Listesindeki kaydı Oftalmik Test sonucunda yapılmış ise de, adayın sahibine aynı uyarı yapılır.

Eşleştirilecek bireylerin A,B ve C gruplarından iki ayrı gruba dahil olması durumunda veya bireylerin Damızlık Listesinde olmamaları durumunda, bireylerin sahiplerinin DDD Komitesine yazılı başvurmaları ve ilgili bireylerin üretim programına sokulması ile ilgili kararı almaları gerekmektedir.

Dolayısıyla Üretim kararının, öngörülen eşleşme tarihinden en az 3 ay önce verilmesi gerekmektedir.

 

EŞLEŞTİRME İZNİ KURALLARI

Eşleştirme izni verilmesi kriterleri kalıtımsal hastalıkların gelecek nesillere aktarılmaması üzerine ve mümkün olduğu kadar aynı atadan gelen bireylerin birbirleriyle eşleşmemeleri üzerine kurgulanmıştır. Dolayısıyla, kalıtım hususunda resesif gen aktarımı mekanizmaları dikkate alınırken, kan karışımı hususunda CI(Coefficient of Inbreeding) ve CI6(son 6 jenerasyonun CI’i) katsayıları da dikkate alınmaktadır..

Üretim kararı verilmiş dişi ve erkek bireylerden, damızlık erkek köpeğin sahibi eşleştirme başvurusu yapmak üzere dernek merkezinden Eşleştirme Başvuru Formunu talep etmelidir. Eşleştirme Başvuru Formu doldurulup dernek merkezine yollanır. Anne ve babanın göz testlerinin yapılmış olması şarttır.

Komisyon, talep formunu incelemeye alır ve pozitif bir cevap verildiğinde damızlık erkek köpeğin sahibi dernekten tedarik edeceği Eşleştirme Kartıyla eşleştirme eylemini başlatır.

Eşleşmenin vukuu bulduğu, Eşleşme Kartının 21 gün içerisinde derneğe teslim edilmesi ve eşleşme ücretinin ödenmesiyle (Bkz. Ücret Tablosu) birlikte bildirilmiş olur. Eşleştirme Kartlarının 21 günden geç dernek merkezine yollanması artı bir ödentinin oluşmasına sebebiyet verecektir (Bkz. Ücret Tablosu).

Dernek annenin sahibine bir Yavru Kayıt Form’u yollayacaktır. Doğumun öngörülmüş tarihi olarak, açıklanmış eşleşme gününden itibaren 63 gün sayılarak hesaplanmalıdır.

Başadön