Tüm diğer insan kontrolünde üreyen ırklarda olduğu gibi, Border Collie ırkı da bazı genetik rahatsızlıkların etkisi altında kalmaktadır. Genetik rahatsızlıkların temelinde, köpeklerin istenen bazı özelliklerinin daha belirgin hale gelebilmesi amacıyla, belli bireylerin fazlaca üretime alınmaları yatmaktadır. Bu şekilde, insanlar tarafından belirli özellikleri için seçilen köpekler, sürekli birbirinin yakın akrabası olan bireylerle eşleştirildiklerinde gen havuzları daralmakta ve çekinik kalan birçok genetik özellik ortaya çıkabilmektedir.

Fiziksel ve davranışsal bazı özelliklerin öne çıkabilmesi için kaçınılmaz olan seçici üretim, soyiçi eşleştirme, kalıtımsal hastalıkları beraberinde getiriyor olsa dahi, üreticilerin biraz daha dikkatli yaklaşımlarıyla, istenen özellikler korunurken genetik hastalıklardan kısmen de olsa korunmak mümkün olabilmektedir.

Üretime alınan köpeklerin secere bilgilerinin doğru değerlendirilmesi önemli bir başlangıçtır. Irkın fiziksel veya davranışsal yapısı secere üzerinde değerlendirilirken, geçmişteki soyların sağlık durumları da detaylı olarak incelenmelidir. Sadece eşleşen bireylerin değil, bunların yakın akrabaları ve önceki batınlarda verdikleri yavruların durumları da değerlendirme kapsamına alınmalıdır.

Üretim için gerekecek bir başka yaklaşım ise, eşleşecek bireylerin ırkın yatkın olduğu genetik hastalıklara karşı kontrollerinin sağlanmasıdır. Özellikle kalça çıkığı benzeri köpeğin yaşam kalitesini fazlaca etkileyecek hastalıkların, üretime alınacak köpeklerde bulunup bulunmadığı veya derecelerinin tesbit edildiği raporlar alınmalıdır.

Border Collie ırkının yatkın olduğu genetik hastalıklar,

Kalça ve Dirsek çıkığı
Epilepsi
PRA (Progressive Retinal Atrophy)
CEA (Collie Eye Anomaly)

Border Collie esas olarak sürü gütme üzerine çalışan bir ırk olduğundan, aşırı derecede hareketli bir yaşama sahiptir. Sürü gütme dışında, hemen hemen bütün köpekli sporlarda yoğun bir şekilde kullanıldığından, sağlam bir iskelet ve eklem yapısına sahip olması son derece önemli bir durumdur.

Günümüzde kalça ve dirsek çıkığı, Border Collie ırkında oldukça düşük oranlarda seyrediyor olsa dahi, 1960’lı ve 1970’li yıllarda bazı popülarite kazanmış başarılı köpeklerin, aşırı derece üretime alınmasıyla patlama seviyesine gelmişti. Kalça problemi olan köpeklerin iş kapasitesini düşürdüğü gerçeği, sürü sahiplerinin bu hastalığa karşı ciddi bir savaş açmalarına sebep olmuştur.

Her ne kadar düşük seviyede seyretse bile, ırk popülarite kazanmaya devam ettiği takdirde yaygınlaşmaya başlayacağı muhakkaktır. Kalça ve dirsek çıkığı Border Collie ırkında göz ardı edilmemesi gereken önemli bir genetik hastalıktır.

Irkın yatkın olduğu diğer bir önemli hastalık ise epilepsi’dir. Yaygın olmamakla beraber epilepsi, ortaya çıkışı ve değişken şiddet oranları nedeniyle takip edilmesi zor bir rahatsızlıktır. Ancak, ırka özgü diğer genetik hastalıkların takibinde de kullanılan, ISDS analizli secere metodu, köpeklerini üretime sokacaklar için faydalı istatistiki bilgiler sağlamaktadır. Köpekleri üretime sokmadan bu hizmetten yararlanmakta fayda vardır. http://www.bcdb.info/PedServ.htm

PRA (Progressive Retinal Atrophy) birçok ırkta yaygın olarak görülebilen, genetik bir göz hastalığıdır. Labrador ırklarında 4 ila 6 yaşına kadar ortaya çıkmamakta ancak, Collie ve İrlanda Setter ırklarında 6 hafta gibi çok erken yaşlarda ortaya çıkabilmektedir. Hastalık sonunda körlüğe neden olmaktadır.

Hastalığın çok çeşitli versiyonları bulunmakla beraber, bunların birkaçı yaygındır. En önemli 2 tanesi,

PED (Pigment Ephitelium Distrophy) retinada pigment bozulması ve kaybıyla başlamaktadır.

PRA-Gece Körlüğü’dür.

Bir diğer önemli bir göz hastalığı ise, özellikle kısa ve uzun kürklü Collie ırklarında ve kısmen Border Collie ırkında yaygın olan CEA (Collie Eye Anomaly), diğer adıyla, Choroidal Hypoplasia’ dır. Adından da anlaşılacağı üzere Collielere ve Collie ırklarıyla bağı olan ırklara özgüdür. Seyir şiddeti ırklar arasında farklılık gösterebilmektedir. En yaygın olduğu A.B.D. kökenli köpeklerdir. Yakın zamana kadar muayene ile teşhis edilen hastalık, günümüzde OptiGen isimli bir test sayesinde bireyin “etkilenmiş”, “taşıyıcı” ya da “temiz” olduğu tesbit edilebilmektedir. CEA’nin 5 değişik oluşumu bulunmaktadır.

CRD (Chorio Retinal Dysplasia) Gözün belli yerlerinde retinanın hatalı gelişimi sonucu oluşur. Bu tip CEA hayvanın görüşüne az veya hiç etki etmemektedir.

COL (Colobomata) Retinanın belli yerlerinde oluşan delikler. Görüşü etkilemez.

AR (Atresia Retinae) Retinanın dökülmesi. Görüşü şiddetli şekilde etkiler.

IOB (Intra Ocular Bleeding) Göz içinde oluşan kanamalardır. Kanama noktalarının sayısıyla orantılı olarak görüş etkilenir.

HP ( Hypoplastic Papilla) Hatalı gelişmiş göz sinirleri. Bu rahatsızlığın, CEA kapsamına girip girmediği henüz cevaplanmış bir soru değildir.

Tort, retinada aşırı miktarda kılcal damar oluşumu. Bu durumunda CEA kapsamına girip girmediği halen tartışma konusudur.

Tıbbi detaylarına değinmeden, sadece hatırlatma amacıyla listelemeye çalıştığım “ırka özgü genetik hastalıklar” hakkında daha geniş bilgi için lütfen veterinerinizle irtibat kurunuz.